Nafaka Sürecinde Doğru Bilinen Yanlışlar

Toplumsal Efsaneler vs. Yargıtay Gerçekliği

Ülkemizde boşanma davaları dendiğinde akla ilk gelen ve üzerinde en çok tartışılan, hatta toplumsal kutuplaşmalara sebep olan konu tartışmasız "Nafaka" meselesidir. Kulaktan dolma bilgilerle, komşunun veya sosyal medyanın yönlendirmesiyle hareket eden eşler; dava süreçlerinde çoğu zaman devasa parasal kayıplara uğramakta veya ödenmesi imkansız yükümlülüklerin altına kendi rızalarıyla girmektedirler.

Bir İstanbul boşanma avukatı olarak masama gelen dosyaların çok büyük bir bölümünde, kişilerin nafaka kanunlarını yanlış bildiği için uzlaşma masasından kavgayla kalktıklarına veya çekişmeli davalarda asılsız korkular yüzünden zayıf düştüklerine şahitlik ediyorum. Bu makalede nafaka hakkında "kesin doğru" zannedilen efsaneleri, bizzat Yargıtay içtihatları ve Medeni Kanun maddeleriyle çürüterek gerçek resmi ortaya koyacağız.

Yanlış 1: "Aldatan Eşe Hiçbir Şekilde Nafaka Ödenmez"

Sokaktaki en büyük yanılgılardan biri kusur kavramının nasıl işlediğine dairdir. Vatandaşlar genellikle, karşı tarafın sadakatsizliği veya ağır eş görevlerini ihlali durumunda, eşin mahkeme boyunca tamamen parasız kalacağını ve nafakadan men edileceğini düşünür. Gerçek şu ki: Yoksulluk nafakası ile Tedbir nafakası birbirinden tamamen farklıdır.

Evet, davanın sonunda kesinleşen kararla birlikte ağır kusurlu eşe (aldatan, şiddet uygulayan vb.) "Yoksulluk Nafakası" bağlanmaz. Ancak, dava süreci (ki bu süreç bazen 3-4 yıl sürebilir) devam ederken, hakim tarafların kusuruna bakmaksızın, ekonomik olarak zor durumda kalan eşin hayatını devam ettirebilmesi için "Tedbir Nafakası" bağlamak zorundadır. Yani aldatıldığınızı %100 ispatlasanız dahi, dava sonuçlanıp kesinleşene kadar (Yargıtay/İstinaf aşamaları dahil), eşinize aydan aya tedbir nafakası ödemek zorunda kalabilirsiniz.

Yanlış 2: "Kısa Süreli Evlilikte Nafaka Bağlanmaz"

"Sadece 3 ay evli kaldık, benden nasıl ömür boyu nafaka isteyebilir?" Bu sitem, kısa süren evliliklerin ardından ofisimizde en sık duyduğumuz serzeniştir. Medeni Kanunumuzda yoksulluk nafakasının bağlanması için evliliğin minimum belirli bir yıl sürmüş olması gerektiğine dair hiçbir alt sınır veya koşul yoktur.

Yanlış 3: "Nafaka Kesinlikle Ömür Boyu Sürer"

Medyada sıklıkla tartışılan "Süresiz nafaka mağduriyeti" kavramı, insanlarda nafakanın ölüm gelene kadar asla durdurulamayacak bir lanet olduğu algısı yaratmıştır. Kanunda nafaka tabiri "süresiz olarak" geçer, evet; fakat yasa bu hakkın mutlak ve değişilmez olmadığını çok net kriterlerle belirlemiştir.

Aşağıdaki durumlarda bir nafaka avukatı vasıtasıyla açacağınız dava sonucunda nafakayı derhal kaldırtabilirsiniz:

• Nafaka alanın resmi olarak yeni bir evlilik yapması (Dava açmaya bile gerek kalmadan kendiliğinden kalkar).
• Nafaka alanın, resmi nikah olmaksızın "fiilen evliymiş gibi" bir başkasıyla birlikte yaşaması (Özel dedektif veya tanık delilleriyle kanıtlanarak mahkeme kararıyla kaldırılır).
• Nafaka alanın ekonomik durumunda ciddi bir iyileşme olması (İyi maaşlı sigortalı bir işe girmesi, yüksek kira gelirine kavuşması vb.).
• Nafaka ödeyenin ağır bir hastalığa yakalanıp çalışamaz duruma gelmesi ya da iflas etmesi (Nafaka iptal edilmese bile cüzi bir rakama indirilir).

Yanlış 4: "Maaşımın Sadece Dörtte Biri (1/4) Kesilebilir"

Vatandaşlar, banka kredisi veya senet icralarında geçerli olan "Maaşın %25'inden fazlasına haciz konulamaz" kuralının nafaka için de geçerli olduğunu düşünür ve rahat davranır. Oysa icra ve iflas hukukunda nafakaya ayrıcalıklı ve "birinci sıradan" dokunulmaz bir yer verilmiştir.

Yani aylık 30.000 TL maaş alan birisinin, hakimin aylık 15.000 TL iştirak ve yoksulluk nafakası takdir etmesi durumunda maaşının neredeyse yarısı (ve eğer birikmiş borç varsa çok daha fazlası) doğrudan icra eliyle elinden alınabilir. Nafaka, yasalar nezdinde beklemeye tahammülü olmayan, hayati önem taşıyan birinci sınıf bir borçtur.

Yanlış 5: "İşsizim, Üzerime Kayıtlı Mal Yok, Nafaka Ödemem"

Boşanma arenasında sıkça kurulan bir diğer hatalı cümle: "Üzerimde bir çöp bile yok, sigortam da yok, benden hiçbir şey alamaz!" Bu yanılgıya kapılan kişilerin sonu genellikle cezaevi olmaktadır. Çünkü İcra ve İflas Kanunu'nun 344. Maddesi "Nafaka Kararlarına Uymamak" eylemini 3 Aya Kadar Tazyik Hapsi ile cezalandırır.

İşsiz olmanız nafakayı ödememe bahanesi sayılmaz. Hakim size asgari limitlerden (örneğin 2.000 TL) bile nafaka bağlamış olsa ve bu tutar birikip icra takibine girerse, "param yok ödeyemiyorum" demek sizi hapisten kurtarmaz. İş bulup çalışarak bu bedeli ödemeniz beklenir. Şikayet halinde, mahkeme direkt olarak tutuklama kararı çıkartır ve bu karar adli para cezasına çevrilemez, ertelenemez.

Gerçeklerle Yüzleşin, Hukukla Korunun

Nafaka hukuku, sanıldığının aksine düz mantıkla yürüyen sığ bir alan değildir; aksine, istisnalarla, süreli itirazlarla ve yoğun ispat süreçleriyle dolu bir denklemdir. Dava öncesinde veya boşanma kararı sonrasında duyduğunuz şehir efsanelerine inanıp stratejinizi bunlar üzerine kurmak, on binlerce liralık hacizlerle ve yakalama kararlarıyla uyanmanıza neden olabilir.

Nafaka bağlanması, iptal edilmesi veya miktarının değiştirilmesi gibi kritik konularda, sadece dosyayı okuyan değil; hakimin vizyonunu, adliyenin eğilimlerini ve Yargıtay'ın güncel rüzgarını iyi tahlil eden profesyonel bir avukatla yürümeniz elzemdir.