Erkek Hangi Hallerde Nafaka Ödemez?

Nafaka Sadece Erkeğin Sorumluluğunda Mıdır?

Toplumumuzda süregelen yanlış bir inanışa göre, boşanma davası açıldığında erkeğin otomatik olarak nafaka ödemesi gerektiği düşünülür. Ancak Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 175. maddesi nafakayı cinsiyete değil, kusur durumuna ve yoksulluk şartına bağlamıştır.

İlgili kanun maddesi der ki: "Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir." Görüldüğü üzere kanun "kadın" veya "erkek" demez, "taraf" der. Eğer boşanma yüzünden erkek yoksulluğa düşecekse ve kadın daha ağır kusurluysa, kadının da erkeğe nafaka ödemesi mümkündür. Ancak pratik hayatta ekonomik dinamikler gereği nafakayı genellikle erkek tarafı ödemektedir. Yine de erkeği bu yükümlülükten kesin olarak kurtaran hukuki haller mevcuttur.

1. Kadının Boşanmada Daha Ağır Kusurlu Olması (Zina, Terk vb.)

Nafaka ödenmemesinin en temel ve en yaygın sebebi, boşanmaya yol açan olaylarda nafaka isteyen eşin (kadının) "daha ağır kusurlu" veya "tam kusurlu" bulunmasıdır. TMK 175 uyarınca, kusuru daha ağır olan eş yoksulluk nafakası alamaz.

2. Kadının Boşanma Sonrası Yoksulluğa Düşmeyecek Olması

Yoksulluk nafakasının amacı, boşanma nedeniyle ekonomik çöküntü yaşayacak eşi korumaktır. Eğer kadın boşanma neticesinde yoksulluğa düşmeyecekse, erkek ne kadar kusurlu olursa olsun (hatta zina sebebiyle boşanmış olsalar bile) kadına yoksulluk nafakası bağlanmaz.

Yargıtay kararlarına göre kadının yoksulluğa düşmediğini gösteren ve erkeği nafaka ödemekten kurtaran durumlar şunlardır:

• Kadının Yeterli ve Düzenli Bir Gelirinin Olması: Kadının memur, bankacı, doktor gibi düzenli ve asgari geçim standardının üzerinde bir maaşla çalışıyor olması.
• Kadının Erkeğe Eşit veya Daha Fazla Kazanması: Kadının aylık geliri, erkeğin aylık geliri ile aynıysa veya ondan daha yüksekse, yoksulluk şartı oluşmamış sayılır. (Örneğin kadının 40.000 TL, erkeğin 35.000 TL maaş alması).
• Kadının Ciddi Kira veya Malvarlığı Gelirinin Olması: Kadının üzerine kayıtlı evlerden düzenli kira geliri elde etmesi veya yüklü miktarda mevduat faizi alması onu yoksulluktan kurtarır.

Not: Kadının sadece "asgari ücretle" çalışıyor olması veya babasından kalma küçük bir yetim maaşı alması, Yargıtay'a göre her zaman yoksulluğu ortadan kaldırmaz. Burada hakimin takdir yetkisi ve tarafların evlilik içindeki sosyal statüleri önemlidir.

3. Kadının Başka Birisiyle Evli Gibi Yaşaması veya Evlenmesi

Eğer boşanma davası kesinleştikten sonra kadın resmi olarak yeniden evlenirse, erkeğin ödediği yoksulluk nafakası mahkeme kararına gerek kalmadan kendiliğinden ortadan kalkar.

Bunun dışında uygulamada sıkça karşılaşılan bir durum da, kadının nafakasının kesilmemesi için resmi nikah yapmadan yeni sevgilisiyle (veya dini nikahla) "evliymiş gibi" fiilen birlikte yaşamasıdır. TMK 176/3 maddesi gereği; kadın, resmi bir evlilik olmaksızın başka bir erkekle fiilen evliymiş gibi karı-koca hayatı yaşıyorsa, erkek nafakanın kaldırılması davası açarak nafaka ödemekten tamamen kurtulabilir. Bu durumun sosyal medya kayıtları, tanık beyanları ve polis araştırması ile ispatlanması gerekir.

4. Anlaşmalı Boşanmada Nafakadan Feragat Edilmesi

Erkeğin yoksulluk nafakası ödememesinin en garantili yollarından biri de davanın anlaşmalı boşanma olarak yürütülmesidir. Taraflar anlaşmalı boşanma protokolü hazırlarken kadın, kendi özgür iradesiyle yoksulluk nafakası talep etmediğini (nafakadan feragat ettiğini) protokole yazarsa, hakim boşanma kararı verir.

Hukuken "feragatten dönülmez". Kadın anlaşmalı olarak boşandıktan 5 yıl sonra bile "ben yoksulluğa düştüm, nafaka istiyorum" diyerek dava açamaz. Bu nedenle erkeği nafaka yükünden kalıcı olarak kurtaran en sağlıklı yöntem eksiksiz bir protokol ile anlaşmalı boşanmaktır.

5. Erkeğin Mali Gücünün Hiç Olmaması

Hukukta "yokluktan nafaka verilmez" ilkesi geçerlidir. Eğer nafaka ödemesi istenen erkek; ağır bir hastalık geçiriyorsa, %100 iş göremez raporu varsa, cezaevinde bulunuyorsa ve hiçbir malvarlığı veya geliri yoksa mahkeme erkeği nafaka ödemeye zorlamaz. Ancak sırf nafaka ödememek için sigortasız çalışmak veya işten kendi isteğiyle ayrılmak erkeği kurtarmaz; mahkeme "çalışma gücü ve potansiyeli" üzerinden asgari bir nafaka takdir edebilir.

Kısa Süren Evliliklerde Nafaka Uygulaması

Türk hukuk sisteminde yoksulluk nafakasının "süresiz" olması sıkça eleştirilen bir konudur. Özellikle 3 ay, 6 ay veya 1 yıl gibi çok kısa süren evliliklerde, erkeğin ömür boyu nafaka ödemek zorunda kalması hakkaniyete aykırı bulunabilmektedir.

Kanun maddesi değişmemiş olsa da, son yıllardaki Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında "kısa süren evliliklerde nafakaya hükmedilirken hakkaniyet ilkesinin gözetilmesi" gerektiği vurgulanmaktadır. Mahkemeler kısa evliliklerde nafakayı reddedemese bile, miktarı çok düşük tutarak veya kadının çalışabileceği, genç yaşta olduğu gerekçesiyle yoksulluk durumunun geçici olduğunu değerlendirerek nafakayı kaldırabilmektedir.

İştirak Nafakası İstisnası (Çocuk Nafakası)

Erkeğin hangi hallerde nafaka ödemeyeceğini anlatırken, bunun sadece Yoksulluk Nafakası (kadına ödenen nafaka) için geçerli olduğunun altını önemle çizmek gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)