Karşı taraf davaya gelmek zorunda mı? (Eşimi bulamıyorum)

Tanıma davasında karşı tarafın bizzat duruşmaya gelmesine gerek yoktur. Karşı taraf (yabancı ya da Türk) avukata vekalet verirse, ikinizin avukatları dahi mahkemede hazır bulunarak davayı ilk celsede (1-2 haftada) sonuçlandırabilir. Ancak karşı tarafa ulaşılamıyorsa yurtdışı tebligat süreci başlar.

Apostil şerhi nedir ve nereden alınır?

Apostil, yabancı bir resmi evrağın (mahkeme kararının) uluslararası düzeyde geçerli ve orijinal olduğunu tasdik eden mühürdür. Boşanmanın gerçekleştiği ülkedeki Adliye / Kaymakamlık benzeri resmi konsolosluk veya yetkili mercilerden alınmak zorundadır.

Dava açmadan Konsolosluk / Nüfus Müdürlüğünde boşanma tanınır mı?

2018 Nüfus Hizmetleri Kanunu değişikliği uyarınca, eğer iki taraf (eski eşler) anlaşmalı olarak 'birlikte' konsolosluğa veya Türkiye'deki Nüfus Müdürlüğüne başvurursa DAVA AÇMAKSIZIN tanıma işlemi yapılabilir. Ancak nafaka ve velayet gibi 'Tenfiz' gerektiren icrai kararlar MÖHUK gereği mutlaka Mahkemeden geçmek zorundadır.

Tanıma ve Tenfiz Davası Nedir? Yurtdışı Boşanma Kararlarının Türkiye'de Geçerliliği

Q: Tanıma ile Tenfiz arasındaki fark nedir?

Tanıma işlemi, yabancı mahkemenin verdiği kararın (Örn: Boşanmanın) sadece Nüfus Siciline işlenmesidir. Tenfiz ise kararın 'icra edilebilir' kısmının (Örn: Tazminat, Nafaka veya Velayet icrasının) Türkiye'de zorla uygulanabilmesi işlemidir.

Q: Yurtdışında boşandım, Türkiye'de dava açmasam ne olur?

Yurtdışında isterseniz 20 yıl önce boşanmış olun, eğer Türkiye'de tanıma ve tenfiz yaptırmazsanız Türk Nüfus Sicilinde hala resmen 'Evli' görünürsünüz. Miras hakkınız (ölen eşin size mirasçı olması tehlikesi) ve yeniden evlenememe (çifte evlilik suçu) sorunu devam eder.

Q: Tanıma ve tenfiz davası ne kadar sürer?

Eski eşler avukatlarına yetki vermiş ve evraklar tamsa, Türk mahkemelerinde Aile Hakiminin dosyayı ele almasıyla birlikte genellikle 1 ila 2 AY içinde karar kesinleşir. Eğer diğer eşe ulaşılamıyorsa ve Adalet Bakanlığı üzerinden Yabancı Tebligat çıkarılacaksa süreç 1-2 YILI bulabilmektedir.

İçindekiler

Tanıma ve Tenfiz Nedir? Neden Gerekli?
Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Hayati Fark
Türkiye'de Tanıma Yapılmazsa Ne Olur? (Miras ve Evlilik Riski)
Davanın Şartları: Neler Gereklidir? (Apostil Şerhi)
Dava Açmadan Nüfusta/Konsoloslukta Tanıma (2018 Sonrası)
Karşı Taraf Ulaşılamıyorsa Veya Gelmiyorsa Ne Yapılır?
Neden Uzman Bir Aile Avukatına İhtiyaç Vardır?
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Tanıma ve Tenfiz Nedir? Neden Gerekli?

Almanya, Belçika, Hollanda, Fransa, İngiltere, ABD gibi ülkelerde ikamet eden Türk vatandaşları (veya Türkiye kökenli yabancılar) evliliklerini bulundukları yabancı ülke mahkemelerinde resmi olarak sonlandırmış (boşanmış) olabilirler. Ancak bir ülkenin verdiği hukuki karar, diğer ülkenin sınırları içinde otomatik olarak (kendiliğinden) uygulanamaz.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 50 ve devamı uyarınca; yabancı bir mahkemenin verdiği boşanma kararının Türkiye Cumhuriyeti Devleti nezdinde hukuki sonuç doğurabilmesi, Türk Nüfus Müdürlüklerince kabul görebilmesi için işbu yabancı kararın Türk yargısı (Aile Mahkemesi) denetiminden geçmesi şarttır. İşte bu uluslararası hukuki doğrulama mekanizmasına literatürde genel olarak Tanıma ve Tenfiz Süreci adı verilir.

Milli Hukuk Uyarısı

Almanya'da Alman hakimi tarafından boşandığınızda, Alman Nüfus Sicilinde bekar olursunuz. Ancak Türk makamları o davadan veya karardan haberdar olmadığı için E-Devlet sisteminizde ve T.C. Kimlik Kartınızda ömür boyu "Evli" olarak gözükmeye devam edersiniz.

Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Hayati Fark

Çoğu zaman aynı davada bir arada talep edilse de, ikisi usulen birbirinden farklı kavramlardır:

Tanıma ve Tenfiz Farkı

TANIMA SÜRECİ

Yabancı karardaki kesinleşmiş vakıanın (örneğin sadece boşanma fiilinin) doğrudan tanınmasıdır.

Boşanmanın nüfus siciline işlenmesini sağlar.
Kişinin durumunu "Bekar / Boşanmış" yapar.
Tazminat içermez, icra yetkisi vermez. Sadece bir 'durum tespitidir'.

TENFİZ SÜRECİ

Yabancı karardaki "İcrai" (zorlayıcı) nitelik taşıyan hükümlerin Türkiye'de uygulattırılabilmesidir.

Çocuğun Velayeti hükmünün uygulanmasıdır.
Hükmedilen Nafaka (Örn: 500 Euro) bedelinin Türkiye'de haciz yoluyla tahsili imkanı verir.
Maddi/Manevi Tazminatların Türk icra dairelerinde (mallar üzerinde) tahsilini sağlar.

Türkiye'de Tanıma Yapılmazsa Ne Olur? (Büyük Riskler)

Pek çok gurbetçi yurtdışında boşanıp "Nasıl olsa bir daha Türkiye ile işim yok" diyerek tanıma/tenfiz davasını yıllarca açmamaktadır. Ancak bu durum kişinin hukuki hayatında adeta pimi çekilmiş bir bomba gibi bekler. Türkiye'de tanınmamış bir yurtdışı boşanmasının yarattığı felaket senaryoları şunlardır:

Miras Faciası (En Çok Karşılaşılan Durum): Almanya'da 20 yıl önce boşandığınız eşiniz, Türkiye'ye tatile gelirken vefat etse veya siz vefat etseniz, Türkiye nezdinde resmen EVLİ sayıldığınızdan dolayı "Tüm mallarınızın ve mirasınızın yasal hissesi TEK CELSede boşanmış olduğunuz (hatta yıllardır yüzünü görmediğiniz) eski eşinize" kalır! Çünkü Türk hukuku o kişinin tapularında halen daha 'resmi sağ eşi' olarak sizi görür.
Yeniden Evlenememe (Çifte Evlilik): Türkiye Nüfus kanunlarında evli görüldüğünüzden dolayı isteseniz dahi ikinci bir yasal evlilik yapamazsınız, konsolosluklar bu işlemi gerçekleştirmez.
Mal Paylaşımı ve Muvafakat: Üzerinize bir gayrimenkul alırken yahut (aile konutu şerhi vs.) ev veya kredi işlemlerinde "eş rızası" talep edilebilir ve boşandığınız ancak tanınmayan eşinizin onayına muhtaç halde kalırsınız.
Babalık Karinesi (Çocuk Soybağı): Boşandıktan sonra (tanınma olmadan) Türkiye'de doğan yeni çocuğunuz, yasal karine gereği eski kocanızın nüfusuna (kütüğüne) otomatik olarak tescil edilir! Nesep (soybağı) reddi davaları ile uğraşmak zorunda kalırsınız.

Davanın Şartları: Neler Gereklidir? (Apostil Şerhi)

Türk Aile Mahkemesinin bu davayı görebilmesi için yabancı kararı ve kararın tam bağımsızlık sürecinden geçtiğini somut belgelerle incelemesi lazımdır (MÖHUK m. 53):

Ana Karar Aslı (veya Onaylı Sureti): Yabancı devlet mahkemesince verilmiş boşanma kararının "ıslak imzalı-mühürlü" aslı ya da o mahkemeden alınmış aslı gibidir onaylı orijinal sureti.
Kesinleşme Şerhi (Rechtskraftzeugnis vd.): Söz konusu kararın kesinleştiğini (itiraz yollarının tükendiğini, yargılamanın kapandığını) gösteren mühür/yazı. Bir karar "Kesinleşmeden" Türk mahkemelerinde kesinlikle tanınamaz.
APOSTİL TASDİKİ: Apostil, 1961 Lahey Anlaşması'na göre bir yabancı belgenin gerçekten o devletin merciinden çıktığını tüm dünyaya ispatlayan özel bir onay (evrakın arka yüzündeki bir sayfalık etiket/mühürlü kaşe) evrakıdır. Orijinal karara ve kesinleşme şerhine (mümkünse ikisi birden) Apostil (Apostille) alınması mutlaka ZORUNLUDUR.
Yeminli Tercüme ve Noter/Konsolosluk Onayı: Şerh, apostil ve ana karar asıllarının tamamı Türkiye'de Adalet Bakanlığına kayıtlı yeminli tercüman tarafından Türkçeye tam metin halinde çevrilmeli ve Noter/Konsolosluk tasdikinden geçmiş olmalıdır.

Sık Yapılan Hata

Müvekkiller genellikle Yabancı mahkeme kararını alır almaz (Apostil şerhini bastırmadan) ve kesinleşme yazısını beklemeden Türkiye'ye yollamaktadır. Bu durum davaları 1 yıl kadar uzatan (geri yollama) eksiğidir.

Dava Açmadan Nüfusta / Konsoloslukta Tanıma İşlemi (2018 Sonrası)

Eskiden Tanıma/Tenfiz için istisnasız "Dava Yolu" mecburiyken; 2018 yılında Nüfus Hizmetleri Kanununda yapılan büyük reformla (Madde 27/A) İdari Yoldan Tanıma imkanı getirilmiştir.

Konsolosluk / Nüfus Dairesi Şartları:

Bu prosedür MÜMKÜN İSE dünyanın en kısa yoludur. Eski Eşlerin (kadın ve erkek) İkisinin BİRLİKTE (veya şahsen ve özel vekil avukatları aracılığıyla birlikte) bizzat Nüfus Müdürlüğüne veya yurtdışı Dış Temsilciliğe / Konsolosluğa / Büyükelçiliğe başvurması gerekmektedir.
Konsolosluğa birlikte veya vekilleri ile gidip, usulünce tanzim edilmiş Yabancı kararı + Kesinleşme + Apostil belgelerini (ve tercümelerini) ibraz ederek "Bu boşanmayı defterlerimize onaylıyoruz" şeklinde ortak beyanda (Dilekçe) bulunmalarıyla sicile İŞLENİR. DAVA AÇMAYA GEREK KALMAZ!
Olumsuz Yönü (Kısıtlaması): İdari yol SADECE boşanma işleminin NÜFUSA İŞLENMESİ (Yani yalın Tanıma İşlemi) içindir. Eğer karar metninde "Çocuk benimle kalsın (Velayet)", "Her ay 2000 Eur nafaka vereceksin", veya "Tazminat ödeyecek" şeklinde ibareler varsa bu durumların geçerliliği için İdari yol GEÇERSİZDİR. Bu tür haklar için istisnasız Aile Mahkemesinde "Tenfiz Davası" açılması zorunludur.

Karşı Taraf (Eski Eş) Ulaşılamıyorsa Veya Gelmiyorsa Ne Yapılır?

Tanıma/tenfiz davasının ve avukat tutmanın asıl gerekliliği "karşı tarafın uzlaşmaz olması (Konsolosluğa veya noterliğe beraber imza vermeye gelmemesi)" halinde devreye girer.

Eşler İkisi de Ayrı Ayrı Avukat Tutarsa: Sizin tuttuğunuz avukat davanızı yazar. Diğer eş (Almanya'dakİ veya yabancı uyruklu eski koca/kadın vb.) Türkiye'de bağımsız farklı bir avukata vekaletname yollar. Her iki eşin avukatı tensip sonrası ilk oturumda karşılıklı anlaştıklarını beyan ederler. Yabancı tebligatına vs. gerek kalmaksızın Dava 1-2 Hafta içerisinde tek celsede sonuçlanır ve tanıma kararı nüfusa işlenir.
Eşin Adresi Var Ancak Davaya Cevap Vermiyorsa (İnat Ediyorsa): Sadece sizin (veya avukatınızın) davayı açmasıyla yargılama işlemez. Türk mahkemesi usulü (Silahların Eşitliği ilkesi) gereği davanın dilekçesini o yabancı/gurbetçi eski eşinizin adresine "Yurtdışı İstinabe (Uluslararası Tebligat)" yoluyla göndermek zorundadır. Adalet Bakanlığı aracılığıyla o resmi konsolosluğa gönderilen evrakın ulaşması ve sümeresi yaklaşık 6 Ay ila 1.5 YIL sürebilmektedir.
Eşin Kayıp Olması veya Yabancı Ülkede Adresinin Bulunamaması: Bu durumda konsolosluk ve emniyet birimleri adres tahkikatı yapar. Eğer gerçekten kişi sırra kadem basmışsa, mahkeme tarafından İlanen Tebligat (Gazetede ilan) yoluna gidilir ve sanığın yokluğunda (gıyabında) tanıma kararı bir şekilde verilir. Gecikmeli olsa da sonuçlanır.

Neden Uzman Bir Aile Avukatına İhtiyaç Vardır?

Yabancı mahkemelerin verdikleri kararlar farklı kültürlere (veya şeriat usulleri gibi farklı hukuki rejimlere) dayandığı için Türk hakimi (Tanıma/Tenfiz incelemesinde) kararı incelediğinde eğer karar "Türk Kamu Düzenine (Türk ahlakına ve hukuki temellerine) açıkça aykırılık" içeriyorsa (örneğin erkeğin kadını şahit göstermeden tek taraflı boşaması-talak gibi kararlar) davanızı reddedecektir.

Bir uzmanın vekaleti; karardaki usuli tenakuzları gidermek, karşı taraf avukatlarıyla tebligat beklemeden davayı 2 haftada sonuçlandırmak ve apostil tercüme şerhlerindeki hatalar nedeniyle davanın usulden bozulmasını engellemek için vazgeçilmezdir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Tanıma ile Tenfiz arasındaki fark nedir?

Tanıma işlemi, yabancı mahkemenin verdiği kararın (Örn: Sadece boşanmanın kendisi) sadece Nüfus Siciline işlenmesidir. Tenfiz ise kararın 'icra edilebilir, zorlayıcı' kısmının (Örn: Yabancı hakimin belirlediği Maddi Tazminat, Nafaka veya Çocuğun Velayeti icrasının) Türkiye'de zorla uygulanabilmesi işlemidir. Tenfiz davalarında harç farklı ödenir.

Yurtdışında boşandım, Türkiye'de dava açmasam bana ne olur?

Türkiye MÖHUK kanunları gereği yurtdışında isterseniz 20 yıl önce boşanmış olun, eğer Türkiye'de tanıma ve tenfiz yaptırmazsanız Türk Nüfus Sicilinde hala resmen 'Evli' görünürsünüz. Miras hakkınız (ölen eşin sizin tapulu mallarınıza mirasçı olması mutlak tehlikesi) ve kendi ülkenizde yeniden resmi olarak evlilik yapamama sorunu ömür boyu devam eder.

Karşı taraf (eski eşim) davaya gelmek zorunda mı? (Eşimi bulamıyorum, aramız kötü)

Tanıma davasında karşı tarafın veya sizin bizzat duruşmaya/hakim karşısına gelmesine gerek yoktur. Karşı taraf (yabancı ya da Türk vatandaşı farketmeksizin) Türkiye'den bir avukata vekalet verirse, ikinizin avukatları mahkemede dilekçe sunarak davayı ilk celsede (1-2 haftada) onaylatabilir. Eğer ikna olmaz ve avukat tutmazsa, yurtdışı dille tercüme edilmiş Uluslararası tebligat işlemleri başlar (Bu durum süreci yaklaşık 1 yıl uzatır).

Apostil (Apostille) şerhi nedir ve nereden alınır?

Apostil, yabancı bir resmi belgenin ve ıslak mahkeme mührünün uluslararası düzeyde sahte olmadığını tasdik eden etiket mühürdür. Boşanmanın gerçekleştiği ülkedeki (Örn; Almanya'da Mahkeme Landgericht / Eyalet Adliyesi veya kaymakamlık) resmi merciilerden karar sonrası özel olarak alınmak zorundadır, yoksa karar Türkiye'de çöp hükmündedir.

Dava açmadan direkt Konsolosluk veya Nüfus Müdürlüğünde boşanma işlemi yapılabilir mi?

2018 Nüfus Hizmetleri Kanunu değişikliği (m. 27/A) uyarınca, eğer boşandığınız eşiniz ile aranız iyi ise ve ikiniz de 'birlikte' (veya özel vekil avukatlar kanalıyla) konsolosluğa yahut Türkiye'deki Yetkili Nüfus Müdürlüğüne aynı anda başvurursanız DAVA SÜRECİ OLMADAN (İdari yolla sicilden düşümle) tanıma işlemi yapılabilir. Ancak nafaka ve velayet gibi kararlar idari yolla çözülemez, mutlaka Mahkemeye gitmeniz şarttır.

Avukat tuttuktan sonra Tanıma ve Tenfiz davası ne kadar sürer?

Avukatlık pratiğimizde; eğer eski eşler karşılıklı olarak farklı bağımsız avukatlarına tebligat (kabul) yetkisi vermiş ve eksiksiz apostil vs. hazırlamışsa, Türk mahkemelerinde (Örn İstanbul Adliyesi) davanın sonuçlanması ve kesinleşme 1 ila en fazla 2 AY sürmektedir. Eğer eş inat ediyorsa ve Adalet Bakanlığı üzerinden Yabancı Tercümeli Uluslararası Tebligat çıkarılacaksa o devletin iç mevzuat ve postası nedeniyle süreç (hiç itiraz edilmese bile) ortalama 1 YILI bulabilmektedir.

Uluslararası Hukuki Problemlerinizi Profesyonellere Bırakın

Yurtdışında gerçekleşen boşanmalarınızın sonradan Nüfus veya Miras anlamında Türkiye'de size (veya yeni kuracağınız aileye) hayatı zehir etmesini istemiyorsanız; Tercüme, Apostil, Tebligat işlemleri ve hızlı mahkeme celseleri hususunda büromuzdan hukuki avukatlık temsil hizmeti alabilirsiniz.

Profesyonel Destek Talep Edin 0538 726 29 68

Yazar Hakkında: Avukat Emre Sevimli

İstanbul Barosu | Sicil No: 76590

Bu rehber niteliğindeki makale, MÖHUK uyarınca Milletlerarası Özel Hukuk, Tanıma ve Tenfiz davalarında uzman (Almanya, Hollanda ve ABD menşeili kararların infaz süreçlerini sayısız defa icra etmiş) olan İstanbul Barosu Avukatı Emre Sevimli tarafından vatandaşları aydınlatma mahiyetinde kaleme alınmıştır.